Warmteprogramma Aardgasvrij Zwolle

Heel Zwolle stapt over op nieuwe warmte. Uiterlijk in 2050 is de overstap gemaakt naar aardgasvrij verwarmen. In het warmteprogramma staat hoe dat gaat. 

Waarom een warmteprogramma?
Landelijk is afgesproken dat Nederland uiterlijk in 2050 aardgasvrij is. Dat komt voort uit de klimaatdoelen. Dit betekent dat we ook in Zwolle de overstap moeten maken naar een aardgasvrije gemeente. Wie door Zwolle loopt of fietst, ziet hoe verschillend onze wijken zijn. De woningen, de mensen en de geschiedenis maken elke buurt uniek. En precies hierom kiezen we in Zwolle bewust voor een wijkgerichte aanpak van de energietransitie. Want er is geen standaardoplossing die overal past. Wat logisch is in Berkum, vraagt in Holtenbroek, de Binnenstad of Stadshagen om andere keuzes.

Wat staat er in het warmteprogramma?

In het warmteprogramma staat voor elke wijk een voorgestelde warmteoplossing. Bijvoorbeeld een warmtenet, warmtepompen, (toch) duurzaam gas, of een combinatie daarvan. Via de adreschecker zie snel wat de voorgestelde oplossing voor jouw buurt is. 

Ook staat er een globale planning bij: welke buurt krijgt prioriteit? Dit wordt per buurt uitgewerkt in een warmteplan. Verder is er vastgelegd welke warmtebronnen er allemaal zijn, hoe de gemeente inwoners en bedrijven helpt met isoleren, hoe om wordt gegaan met netcongestie (het volle stroomnet) en hoe de gemeente samenwerkt met partners zoals de bewonersinitiatieven of Enexis. 

Vatstelling en herijking

Het warmteporogramma werd in het voorjaar van 2026 vastgesteld. Over 5 jaar (2031) wordt het programma herijkt. Daarna stelt de gemeente het programma elke 10 jaar opnieuw vast. In de bijlagen onderaan dit bericht vind je de publieksversie van het warmteprogramma en ook het volledige document. Het warmteprogramma stap voor stap gemaakt. Elke tussenstap is als bouwsteen vastgesteld. Hierover kun je verschillende berichten vinden op deze pagina. 

Voor elke buurt een warmteplan
Het Warmteprogramma zal verder op buurtniveau worden uitgewerkt: elke buurt krijgt een warmteplan. Dit geldt als onderbouwing voor een wijziging in een omgevingsplan (voorheen: bestemmingsplan). De gemeente maakt dit plan in samenspraak met bewoners, bedrijven en belanghebbenden uit de buurt. Bewonersinitiatieven kunnen zélf ook een warmteplan maken. In Assendorp en Dieze gebeurt dit al.

In een warmteplan staat:

• Op welke manier woningen en gebouwen in de toekomst worden verwarmd (warmtesysteem) en welke bronnen daarbij worden gebruikt.
• Vanaf wanneer deze nieuwe warmtesystemen in gebruik zijn en op welk moment de aardgaskraan voor een wijk of buurt wordt afgesloten.
• Welke doelgroepen er in een buurt zijn en per doelgroep een duurzaam, haalbaar en betaalbaar aanbod.

Het opstellen van een warmteplan
Een warmteplan ligt er niet zomaar en vraagt veel voorbereiding. Er moet technisch uitgezocht worden of de beoogde warmtebronnen aan de warmtevraag kunnen voldoen. Ook moeten bewoners geraadpleegd worden en per doelgroep moet er een geschikt aanbod worden ontworpen.

Maar de belangrijkste stap is wel: bewoners en gebruikers moeten nut en noodzaak van een nieuwe warmtevoorziening inzien en in beweging komen. Als particulier ga je immers over je eigen warmtevoorziening op of aan je huis. Ontbreekt het draagvlak, dan is het knap lastig om als buurt van het aardgas af te gaan.

Het opstellen van een warmteplan kan op drie manieren:

• Door de gemeente.
• Door een bewonersinitiatief.
• In co-creatie tussen gemeente en bewonersinitiatief.

Voorbeelden uit de stad:
Op dit moment worden warmteplannen voorbereid voor de wijken Aa-landen en Holtenbroek. Vanuit een technische kans (geothermie-bron) heeft de gemeente deze plannen geïnitieerd. Ondertussen gaat dit in co-creatie met bewonersinitiatieven Groene Aa en Duurzaam Holtenbroek.

Soms is het andersom, zoals in Berkum en Hogenkamp (Diezerpoort). Daar bereiden bewonersinitiatieven Berkum Energie Neutraal en het Coöperatieve Wijbedrijf Dieze de warmteplannen voor. De gemeente kijkt en helpt mee.

Een laatste voorbeeld is te vinden in Assendorp. Daar worden plannen voorbereid voor duurzame warmte in het gebied Sallandsweide. Dit is alleen geen volledige buurt volgens de definitie van CBS. Bewoners hebben de regie om voor dit deelgebied een plan te maken. Dit heet dan ook wel een buurtenergieplan. Uiteindelijk zal nog wel een warmteplan voor de volledige CBS buurt opgesteld worden, waar het buurtenergieplan onderdeel van kan zijn.

Positie bewonersinitiatieven
De gemeente Zwolle vindt het belangrijk dat het beleid aansluit bij dat wat er al gebeurt in de stad. De rol van bewonersinitiatieven wordt daarin erkend. Eén van de bouwstenen van het Warmteprogramma is dan ook ‘Samenwerking met de stad’. Deze bouwsteen moet nog vorm krijgen en gaat dieper in op hoe de rol vanuit bewonersinitiatieven wordt gezien. Hieronder zie je hoe de gemeente Zwolle en bewonersinitiatieven elkaar tot op dit moment weten te vinden:

• Tijdens het kenniscafé ‘Warmte in de wijk’ van 29-05-2024 heeft de gemeente aan de bewonersinitiatieven een presentatie gegeven over het op te stellen Warmteprogramma. Ook konden de bewonersinitiatieven daarna in gesprek over de rol die ze willen spelen in de overstap naar duurzame warmte in de wijk. 
• Tijdens het kenniscafé ‘Inspirerende wijkaanpak in eigen stad’ van 10-06-2024 lieten de bewonersinitiatieven zich inspireren door de voorbeelden Hogenkamp Kiest en Sallandsweide.
• Tijdens het kenniscafé ‘Eigen route duurzame warmte’ van 24-09-2024 werd een kapstok aangereikt aan bewonersinitiatieven om zelf aan de slag te gaan met duurzame warmte in de wijk. 
• In juli 2024 heeft de gemeente de bewonersinitiatieven uitgenodigd om mee te denken over de bouwstenen van het Warmteprogramma en de beleidsontwikkeling te voeden. Aly, Frens, Bart, Olaf, Milou, Irene en Danielle hebben zich daar toen voor aangemeld. Ondertussen zijn er bijeenkomsten geweest over contouren van het Zwolse Warmteprogramma (26-09-2024) het Kader Warmteplannen (12-11-2024) en de Bronnenstrategie (03-12-2024).
• Begin december heeft gemeente een uitvraag gedaan aan elk wijkinitiatief over welke ambitie zij hebben met het maken van warmteplannen voor buurten in eigen wijk.
• Tijdens het kenniscafé van juni 2025 leerden we over mini- en kleinschalige warmtenetten en hoe je als bewonersinitiatief nu al aan de slag kan.